Nasze projekty / aktualności

Służebność drogi koniecznej – przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego 2019- 2020

Poniżej prezentujemy najistotniejsze w naszej ocenie orzeczenia Sądu Najwyższego z lat 2019 – 2020 dotyczące praktyki ustanawiania służebności drogi koniecznej.

 

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko służebności drogi koniecznej. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności jako konieczny element służebności drogi koniecznej.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2020 r., I NSNc 44/19

Teza:

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko służebności drogi koniecznej, niezależnie od tego, w jakim trybie została ustanowiona – na mocy orzeczenia sądu, czy też na podstawie umowy w sytuacji spełniającej przesłanki z art. 145 Kodeksu Cywilnego.

Nawet jeśli pod względem treści służebność odpowiada typowej służebności drogi koniecznej, to uznanie jej za taką jest niemożliwe z uwagi na brak ustanowienia za wynagrodzeniem (odpłatności w formie świadczenia jednorazowego lub periodycznego), które jest elementem niezbędnym (obok konieczności zapewnienia odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich) służebności drogi koniecznej.

 

Służebność dostępu do drogi publicznej w zabudowie wielkomiejskiej musi uwzględniać sposób organizacji ruchu w sąsiedztwie nieruchomości władnącej.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2019 r., I CSK 30/19

Teza:

Odpowiedni dostęp do drogi publicznej (art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego) powinien obejmować możliwość przejazdu pojazdów mechanicznych, chyba że nie uzasadniają tego potrzeby nieruchomości władnącej, konfiguracja granic, ukształtowanie terenu lub interes społeczno-gospodarczy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę w odniesieniu do nieruchomości położonej w zabudowie wielkomiejskiej wśród ulic o dużym natężeniu ruchu, że ocena, czy nieruchomość ma zapewnioną możliwość przejazdu pojazdów mechanicznych, musi być dokonana z uwzględnieniem obowiązującego w sąsiedztwie tej nieruchomości sposobu organizacji ruchu i wynikających stąd ewentualnych ograniczeń w dojeździe do nieruchomości.

 

Dostęp do drogi publicznej polegający na korzystaniu grzecznościowo lub na podstawie stosunku obligacyjnego nie stanowi dostępu odpowiedniego.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2019., II CSK 492/18

Teza:

Jeśli nieruchomość przylega do drogi publicznej, tylko w nielicznych i nadzwyczajnych przypadkach dopuszczalne będzie ustanowienie drogi koniecznej przez grunty sąsiednie. Niezbędne jest wówczas dokonanie stosownej weryfikacji, zwłaszcza co do ograniczeń administracyjnych związanych z urządzeniem zjazdu. Nie jest bowiem odpowiednim dostęp, który stwarza zagrożenie w ruchu drogowym.

Dostęp do drogi publicznej ma być prawnie zapewniony i nieskrępowany wolą osób trzecich, ma to być dostęp o charakterze trwałym. Brak dostępu do drogi publicznej w rozumieniu art. 145 § 1 KC oznacza brak prawnie zagwarantowanego połączenia nieruchomości izolowanej z siecią dróg publicznych, zaś za taki szlak nie może być uznana droga, po której właściciel nieruchomości pozbawionej dostępu, lub inne osoby korzystające z tej nieruchomości komunikują się grzecznościowo lub na podstawie stosunku obligacyjnego z właścicielem nieruchomości sąsiedniej.

 

Przebieg służebności drogi koniecznej winien uwzględniać jak najmniejsze obciążenie nieruchomości obciążonej i obciążenie nieruchomości, których sprzedaż lub inna czynność prawna doprowadziła do konieczności ustanowienia drogi.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., IV CSK 501/18

Teza:

W świetle art. 145 KC do sądu należy – przy uwzględnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek – ocena zasadności żądania ustanowienia służebności drogi koniecznej, jak również wybór któregoś z możliwych wariantów jej przebiegu. W ramach rozważania wyboru jednego z możliwych przebiegów drogi koniecznej należy brać pod uwagę jak najmniejsze obciążenie nieruchomości obciążonej i obciążenie nieruchomości, których sprzedaż lub inna czynność prawna doprowadziła do konieczności ustanowienia drogi. W każdym przypadku wymagana jest ocena okoliczności konkretnej sprawy, które mogą wskazywać na potrzebę odstępstwa od ustalonych zasad.

 

Służebność drogi koniecznej nie służy wygodzie właściciela działki władnącej kosztem ograniczenia praw właścicieli działki obciążonej.

Postanowienie Sądu Najwyższego 15 stycznia 2019 r., III CSK 183/18

Teza:

„Odpowiedniość” dostępu do drogi publicznej jest pojęciem relatywnym i ocennym, w związku z czym decydujące znaczenie w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej mają okoliczności faktyczne konkretnej sprawy, z uwzględnieniem konieczności należytego wyważenia interesów wnioskodawcy (właściciela nieruchomości mającej stać się władnącą) i właścicieli nieruchomości, które mają być obciążone służebnością. Elastyczność unormowania art. 145 KC pozostawia sądowi znaczną swobodę w kształtowaniu treści służebności oraz pozostawia możliwość dostosowania decyzji do konkretnych czynników stanu faktycznego. Przepis art. 145 KC nie jest źródłem roszczeń o ustanowienie służebności drogi zapewniającej łatwiejsze korzystanie z nieruchomości, lecz stanowi podstawę prawną żądania ustanowienia drogi koniecznej (niezbędnej) do nieruchomości. Przy ustanowieniu drogi koniecznej trzeba mieć na uwadze wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić. W rezultacie instytucja służebności drogi koniecznej nie może służyć wygodzie właściciela działki władnącej kosztem ograniczenia praw właścicieli działki obciążonej.

Ostatnie wpisy

Czy jest dopuszczalne zaskarżenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego przez właściciela nieruchomości?

Krąg podmiotów posiadających legitymację do wniesienia skargi na uchwały oraz zarządzenia organów w gminie jest zawężony przez art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie...

Opłata planistyczna w praktyce – artykuł w Kwartalniku Prawo budowlane

W najnowszym numerze Kwartalnika Prawo Budowlane opublikowana została pierwsza części artykułu adw. Mateusza Stawskiego „Opłata planistyczna w praktyce”. W artykule poruszo kwestie dotyczące: –...

Nowelizacja KPA: Nie wszystkie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat do umorzenia

16 września 2021 r. wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego. Nowelizacja  uniemożliwia podważanie decyzji administracyjnych jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło...

Od 1 lipca 2021 r. cyfryzacja procesu budowlanego. Za pośrednictwem strony e-budownictwo.gunb.gov.pl można złożyć elektronicznie cyfrowe wnioski w 22 sprawach związanych z procesem inwestycyjnobudowlanym. Jeden z aktualnie dostępnych wniosków dotyczy także zagospodarowania przestrzennego.

Na stronie e-budownictwo.gunb.gov.pl dostępne są następujące formularze cyfrowe: wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o pozwolenie na użytkowanie, wniosek o pozwolenie na budowę tymczasowego...